Agadoj (1998-2004)

Dum jaroj, tio kion la Fondaĵo faris inter sia konstituiĝo kaj sia longa interrompo estis preskaŭ nekonata: ĝi ne publikigis raportojn, ne havis propran bultenon post 1989 kaj ĝiaj paperoj estis konsiderataj perditaj. En 2026 oni reakiris la fiksan diskon de la komputilo, kiun la organizo havis en sia sidejo ĉe la strato Duque de Calabria, kaj kun ĝi la jarraportojn kaj la jarajn agadprogramojn, kiujn la patronaro sendis ĉiujare al la Protektorato de la Generalitat, krom la labora korespondado. Ĉi tiu paĝo resumas tion, kion ili dokumentas.

Konvenas legi ilin kun antaŭa averto: temis pri tri personoj sen eĉ unu dungito, kaj la raportoj estis redaktataj kopiante tiun de la antaŭa jaro. Tiu de 2003 reuzas tutajn alineojn el tiu de 2002, kaj la dosiero etikedita «Memoria Actividades 2000» enhavas fakte tiun de 2002. La ciferoj pri kongresaj partoprenantoj estas trenataj de jaro al jaro sen ĝisdatigo. Kio ja estas fidinda, estas la konkretaj faktoj: kiu kurso okazis, kie, en kiu monato kaj al kiu oni donis subvencion.

La kurso-seminario de la Universitat de València

La plej kontinua agado de la Fondaĵo ne okazis en ĝia sidejo, kaj tio estis intenca. La agadprogramo por 1999 diras tion tute klare:

Pro la sperto, kiun ni iom post iom akiris per la instruaj kursoj, ni ĉiam pli konkludas, ke ili devas esti instruataj ekster nia socia sidejo: en la Fakultatoj, gimnazioj, distance… aŭ uzante la plej modernajn sistemojn kiel la retpoŝton aŭ la radion.

La kurso estis instruata en la Filologia Fakultato, kunlabore kun la Valencia Esperanto-Asocio, kaj finiĝis per atestilo kaj tri liberelektaj kreditoj —la argumento, kiun la raportoj mem elstarigas kiel decidan por la studentoj—. El la dokumentitaj eldonoj:

Ĉiu havas sian raporton, kaj ĉiuj ripetas la saman formulon: «se impartió el N curso seminario de Esperanto en el mes de…». La agadprogramo anoncis la kvaran eldonon por aprilo de 1999, sed la raporto kiu registras ĝin estas tiu de 2000: en tiu jaro ne okazis kurso, kaj ĝi estas la sola mankanta el la tuta serio. La monato krome pli fruiĝas —aprilo, aprilo, aprilo, marto, februaro—, kio ebligas ordigi raportojn kiuj perdis la daton. Retroen, se la unuaj eldonoj estis ĉiujaraj, la unua estus de 1996.

En 1998, antaŭ la kurso, okazis prelego kaj informa parolado en la ĉefa aŭditorio de la fakultato. Kaj en 1999 la patronaro pripensis ion, pri kio ne konstatiĝas ke ĝi efektive okazis: specialan kurson por juristoj, celitan al la studentoj de la Jura Fakultato, kiuj la antaŭan jaron restis sen loko.

El tiuj eldonoj restis listo de 145 lernantoj, kiu en junio de 2002 estis uzata por poŝtkampanjo invitanta ilin reveni al la sidejo: «Ni kontaktas vin pro la esperanto-kurso, kiun vi faris en la Filologia Fakultato… La Fondaĵo komencis novan etapon». En la papera malneto la dato de la kunveno ankoraŭ estas malplena; la retmesaĝo sendita la 10-an de junio de 2002 jam portas ĝin:

El la Esperanto-Fondaĵo ni volas inviti vin al la prelego kaj posta Honora Vino, kiujn ni okazigos en nia ejo, la sabaton 15-an de junio je la 18-a h., okaze de la organizado de la venontaj Esperanto-kongresoj (SAT kaj Hispana), kiuj okazos en Alacanto de la 1-a ĝis la 7-a de julio kaj de la 1-a ĝis la 4-a de aŭgusto, respektive. NI ATENDAS VIN. ĜIS LA REVIDO.

Ĝi estis subskribita «Fundación de Esperanto de la Comunidad Valenciana, C/ Duque de Calabria, 4 pta 2», kaj petis konfirmon de ricevo aŭ, se oni preferis, poŝtan adreson por la sekvaj avizoj. Tiun someron de 2002 la Fondaĵo estis okupita pri la organizado de du sinsekvaj kongresoj en Alacanto: tiu de SAT —la tutmonda sennacieca asocio— kaj la Hispana Kongreso.

La sabatoj de Duque de Calabria

La agadkalendaro por la aŭtuno de 2001 estas la plej preciza portreto ekzistanta pri la ĉiutaga vivo de la organizo. La unuan kaj la trian sabaton de ĉiu monato:

• 18-a h — esperanto-kurso por komencantoj kaj por perfektiĝo, per la Nova metodo de esperanto de Fernando de Diego kaj la Leksikono Sopena, ambaŭ mendeblaj en la Fondaĵo mem.
• 19-a h — babilrondo pri la agadoj de la Fondaĵo.
• 20-a h — fermo, «kun ebleco daŭrigi se oni interkonsentas».

La trinkaĵojn provizis la Fondaĵo; la manĝaĵon, ĉiu la sian. Kaj ĉiun sabaton, de la sesa ĝis la oka, la ejo restis malfermita por la laboro de la aktivuloj: la programo de Ràdio Klara, la multmedia biblioteko kaj la agado en interreto.

Kaj ankoraŭ io, kio ne aperas en iu ajn protokolo sed multon diras. La agorddosiero de la komputilo de la sidejo konservas la agordojn de ĝia ekranŝirmilo:

[Screen Saver.Marquee]
Text=Fundación de Esperanto de la Comunidad Valenciana
Font=Jokerman
Size=72
BackgroundColor=166 202 240
TextColor=0 128 128

Kiam neniu tuŝis la klavaron, la ekrano pleniĝis per la nomo de la Fondaĵo pasanta de flanko al flanko, per la tiparo Jokerman je 72 punktoj, verdblua sur helblua fono.

Tiu sama kalendaro jam estas titolita Esperanto-Fondaĵo de la Valencia Komunumo (antaŭe Fondaĵo Soler), kaj en marto de 2001 la prezidanto subskribis antaŭ la Konsilio kiel Fundación Valenciana de Esperanto (anteriormente Esperanto-Fundación Fernando Soler). La nuna nomo do estis uzata ekde 2001, du jarojn antaŭ ol la akto pri ŝanĝo de denomino estis notariita en 2003.

Kongresoj

La alia duono de la buĝeto foriris en vojaĝojn. La raportoj registras la ĉeeston en la Universala Kongreso de Esperanto en 1998, 2001, 2002 kaj 2003, sed konfuzas du kongresurbojn, kaj kruce: la ekonomia raporto de 2001 lokas la kongreson de tiu jaro en Fortaleza (Brazilo), kaj la agadraporto de 2002 nomas «87-a Internacia Kongreso de Zagrebo» tiun de tiu jaro. Fakte estis inverse. La bulteno Valencia Luno n-ro 48, de marto de 2002 parolas pri la kongreso de Zagrebo kiel «la pasinta Universala Kongreso», la pasinta, kaj en la sama paĝo anoncas tiun de Fortaleza por la 3-10 de aŭgusto de 2002. La veraj kongresurboj do estas ĉi tiuj:

Temas pri la ĉiama malzorgo —kopii la raporton de la antaŭa jaro— kaj ĝi devigas preni tiujn rakontojn kiel tion, kio ili estas: administra paperumado redaktita haste, ne kroniko.

Paeljo de valencia esperantista renkontiĝo: ĉirkaŭ tridek kvin personoj poziĝas malantaŭ la paeljo, ĉiuj kun la kongresa insigno pendanta ĉe la kolo. La fotografio estis en la komputilo de la Fondaĵo antaŭ la 16-a de novembro de 2000.

Ĝin kuiris Paco Conejero —Francisco Conejero Sánchez, el Castellón, kiu kune kun sia edzino Inés Comabella refondis la societon Verda Rondeto, malaperintan dum la milito, kaj kiu organizis en aprilo de 1998 la kongreson de la Valencia Federacio en Castellón, kun inaŭguro de Placo Esperanto inkluzivita—. La paeljoj de la valenciaj kongresoj estis ilia afero: «kiel jam estas tradicio en la kongresoj ĉe la Valencia Komunumo, la kongresanoj havis la eblecon ĝui gigantan paeljon, bonege kuirita de la geedzoj Ines Comabella kaj Paco Conejero», skribis Valencia Luno n-ro 50, de novembro de 2002. El kiu renkontiĝo devenas ĉi tiu konkreta fotografio ne eblis determini: ĝi estis reakirita el la libera spaco de la disko, sen dosiernomo nek fotila metadatumo, kaj la sola firma afero estas la dato, kiam ĝi alvenis al la komputilo. Certe ĝi ne estas la paeljo, kiun priskribas la bulteno: tiu okazis en la Hispana Kongreso de Alacanto de aŭgusto 2002, apud la naĝejo de la Hotelo Universitario, du jarojn post kiam ĉi tiu jam estis en la disko.

Je hispana skalo, la Fondaĵo partoprenis ĉiujare en la Hispana Kongreso de Esperanto —en 1998, en Valladolid; en 2001, en San Javier; en 2002, en Alikanto, de la 1-a ĝis la 4-a de aŭgusto— kaj en tiu de la Valencia Federacio: la 9-a en 1998, la 13-a en 2002 kaj la 14-a en 2003. Kaj en Valencio, meze de decembro, en la Tago de la Esperantista Libro, «kiel ĉiujare».

La mono, kiun ĝi disdonis

La Fondaĵo vivis el la rentoj de heredaĵo kaj ĝia rolo en la movado estis, antaŭ ĉio, tiu de diskreta financanto. Du dosierujoj konserviĝis komplete.

Expolingua 2000. La 29-an de februaro de 2000, la sekretario respondas al la prezidanto de la Hispana Esperanto-Federacio, ke la patronaro konsideras la proponon «tre interesa» kaj petas de li programon kaj detalan buĝeton. La 26-an de aprilo li komunikas la koncedon: 100.000 pesetoj por la partopreno de la Federacio en la foiro. Interŝanĝe li petis tri aferojn: raporton pri agadoj kaj elspezoj, la kontonumeron kaj ke la kunlaboro de la Fondaĵo aperu en la informaj organoj de la HEF.

La libro, kiun la Fondaĵo ne pagis. En februaro de 2000, la historiisto Antonio Marco Botella proponas al la Fondaĵo eldoni verkon titolitan Esperanto en la Valencia Komunumo. La sekretario respondas, ke la propono ŝajnas interesa kaj ke la Fondaĵo «povus helpi per subvencio, sed ne povas okupiĝi persone pri la eldono», kaj petas de li buĝeton kaj kopion de la manuskripto. En aprilo, post konsulto de la aliaj patronoj, li rifuzas: la kosto «fortirus monon de aliaj gravaj subvencioj, kiel tiu de HEF-Expolingua 2000». Kaj li sugestas al li pli bonan elirvojon: ke li akceptu la oferton de la valencia registaro, preta —laŭ tio, kio atingis ilin de la Esperanto-Grupo de Valencio— publikigi ĝin dulingve, en esperanto kaj valencia. «Atingus multege pli da publiko», li skribas al li.

La libro fine aperis. En marto de 2002, Valencia Luno recenzis ĝin kiel «ĵus aperis, bele eldonita» —ĵus aperinta, bele eldonita—: ducent paĝoj kun la historio de la valencia, hispana kaj monda esperanto, verko de aŭtoro naskita en Callosa de Segura en 1921, esperantisto ekde 1937 kaj ekzilita je la fino de la civila milito. La bulteno mencias ĝin inter la plej gravaj aferoj de la jaro, sen mencii, kiu ne estis paginta ĝin.

La raportoj registras krome subvenciojn al la internacia esperantista junulara movado, al la Franca kaj Iberia Konferenco de Esperantista Junularo kaj al la infanaj konkursoj de TEJO, la tutmonda organizo de la esperantista junularo. La lasta registrita estas de 2003, kaj ĝia vortumo bone resumas la etoson de tiuj jaroj: «como en ocasiones anteriores, y una vez analizadas nuestras posibilidades económicas, decidimos otorgar una subvención de 603 € a la Asociación Internacional Juvenil Esperantista (TEJO)».

La distanca kurso

Ekde 2001, la Fondaĵo kunlaboris per gvidado, informado kaj biblioteko en la distanca esperanto-kurso de la Hispana Esperanto-Federacio: dek ok lecionoj, kiujn oni povis sekvi per poŝto aŭ retpoŝto, kun lernolibro —presita aŭ sur disketo—, konsultlibro, vortaro kaj sonbendo. La jaraj programoj priskribas ĝin kiel «unu el la plej gravaj novaĵoj en Hispanio rilate al la instruado de esperanto». Por 2004, la patronaro cele proponis krome disvastigi interagan KD-on inter kulturaj asocioj.

Kun kiom da mono

Ĉio supra estis pagata per la rentoj de la heredaĵo, kiun la Fondinto lasis en 1991. Ne estis kotizoj, nek ricevitaj subvencioj, nek ia alia fonto: la raportoj ripetas ĉiujare, ŝanĝante nur la ekzercjaron, ke la enspezoj devenas «de la interezoj devenantaj el bankaj fondusoj, tiel el kurantaj kontoj, kiel el tiuj produktitaj de la Ŝtataj obligacioj». Kaj inter 1998 kaj 2002 tiuj interezoj kolapsis:

91 % malpli da enspezoj en kvar jaroj, kaj 48.161 € malpli da havaĵo, sen ke oni elspezis pli: kio falis estis la rendimento de la investportfolio. La patronaro sciis tion kaj decidis ne vendi, jaron post jaro, per la sama formulo: «pro la graveco de ĉi tiu sumo, la patronaro decidis teni ĝin nemovebligita momente». Fine de 2002 la Fondaĵo havis 1.248,50 € en la kuranta konto kaj la reston nemovebligitan en valorpaperoj.

La detalo de elspezoj de 2001 estas la plej preciza portreto de tio, kiom ĉio ĉi kostis. La tri plej grandaj ĉapitroj estis la kotizoj de revuoj kaj kongresoj (1.336,14 €), la konservado kaj purigado de la sidejo (747,59 €) kaj la plurriska asekuro (322,17 €). Kaj je la fino de la listo, la cifero, kiu plej multe diras pri ĉi tiu fondaĵo: la semajna programo de Ràdio Klara kostis 72,12 € jare, malpli ol la asekuro de la loĝejo, kaj estis la plej videbla disvastiga agado, kiun ili havis.

En la sekcio 3. Personalaj elspezoj — a) Salajroj kaj pagoj — b) Sociaj ŝarĝoj, ĉiuj ekzercjaroj estas malplenaj. La Fondaĵo neniam havis eĉ unu dungiton nek pagis salajrolistojn, kiel ordonis ĝiaj statutoj: «la Patronoj plenumos siajn oficojn senpage».

La 18-an de novembro de 2003, laŭ instrukcioj de la Protektorato, la patronaro interkonsentis unuanime ĝisdatigi fondaĵan dotaĵon, kiu «ekde 1988 rezultis tute eksmoda», kaj fiksi ĝin je 100.000 €, restante la cetero de la kapitalo kiel disponebla. Ĝi estis enskribita en la Registro de Fondaĵoj la 3-an de marto de 2004. Ĝi estis la lasta struktura decido de tiu etapo.

Du rezervoj. La kalkultabelo kun la detalo de 2001 sumas 3.741,16 € da enspezoj, dum la raporto de la sama ekzercjaro deklaras 960,97 €, kaj mi ne povis determini, kiu kriterio distingas unu ciferon de la alia; la tabelo krome estas datita «1-a de septembro de 2001», neebla por ekzercjaro, kiu ankoraŭ ne estis fermita. La veran daton donas atestilo de la sekretario: la jaraj kontoj «estis formulitaj la 11-an de septembro de 2002, estinte subskribitaj de ĉiuj membroj de la Patronaro validaj je tiu dato». Tio estas, la jaro estas malĝuste tajpita, kio en ĉi tiuj paperoj estas la normo. Kaj konserviĝis neniu bilanco de 1999 nek de 2003.

La biblioteko, kaj piano

La havaĵ-inventaroj, kiujn la Fondaĵo prezentis al la Protektorato —tiu de 1998 kaj tiu de 2000 estas identaj— montras kio estis interne de la loĝejo ĉe Duque de Calabria:

Mil sescent sesdek du volumoj, taksitaj je 840.000 pesetoj kun averto, kiun la sekretario mem zorgis noti: «el 85 % de los mismos no tienen valor material en el mercado, puesto que son antiguos. Dichos libros están destinados a engrosar nuestros fondos bibliográficos y hemerotecos». En la kontoj de la ekzercjaro 2001 la libroj aperas enskribitaj la 1-an de januaro 1999 je 5.048,50 €, amortizeblaj en dek jaroj.

Kaj en la sama inventaro, inter la ejo kaj la hejmaparatoj, aperas piano, taksita je 5.770 €. Neniu dokumento de la disko klarigas de kie ĝi venis nek kion oni faris per ĝi.

La nemoveblaĵo apartenis al la Fondaĵo: la loĝejo de la sidejo aperas kun katastra valoro de 4.259.590 pesetoj plus 452.000 da instalaĵoj. La libroj kaj la piano estis klasifikitaj en la kontoj kiel «bienes del patrimonio histórico», kaj en 2004 necesis korekti tion antaŭ la Conselleria: «queda corregido, y creemos aclarado el porqué fueron clasificados erróneamente».

La aliaj agadoj

Ĉiu raporto finiĝas per konciza sekcio —«aliaj»— kiu kolektas tion, kion la Fondaĵo faris konstante kaj kio ne enĝustiĝis en iun kongreson: partopreni en debatoj en radiostacioj kaj aliaj komunikiloj, teni senpagan tradukservon, donaci pedagogian materialon pri esperanto al kulturaj organizoj, subteni abonojn al naciaj kaj internaciaj revuoj, publikigi kaj kolekti bibliografian materialon.

En majo de 2002 ili elportis ĉion tion sur la straton: ili partoprenis en la Alternativa Foiro de Valencio per ekspozicio de esperantista materialo kaj la oficiala prezento de interaga esperanto-kurso sur KD. Tiu disko ankoraŭ estis en la planoj du jarojn poste, kiam la programo de 2004 celis disvastigi ĝin «inter kulturaj asocioj kaj aliaj sociaj grupoj».

La radio

La semajna programo de Ràdio Klara, elsendata ekde novembro de 2001, estis la plej videbla disvastiga agado de la Fondaĵo kaj aperas en ĉiuj raportoj ekde tiam. Ĝi havas sian propran paĝon, kun la kvardek konservitaj horoj.

Kion ili intencis fari en 2004

La lasta konservita agadprogramo estas tiu de 2004, kaj ĝi estas la plej melankolia dokumento de la tuto: ĝi priskribas detale organizon, kiu estis estingiĝonta. Ili antaŭvidis ĉeesti la 89-an Universalan Kongreson de Pekino, la 63-an Hispanan Kongreson kaj 6-an de la Eŭropa Esperanto-Unio en Bilbao, de la 25-a ĝis la 29-a de aŭgusto, la 15-an de la Valencia Federacio, la Librofoiron kaj la Alternativan Foiron de Valencio kaj la Tagon de la Esperantista Libro de decembro. Ili daŭrigus la semajnan radioprogramon kaj la disvastigon de la interaga KD de multmediaj kursoj. En la buĝeto, inter la fiksaj elspezoj, aperis modesta novaĵo: klimatizilo por la sidejo.

Kaj estis kvar intencoj, kiuj diras pli ol ĉio antaŭa:

• Ke la patronoj, la lernantoj kaj la esperantistoj ĝenerale kunvenu en la sidejo «pli ofte ol ĝis nun» —la agnosko, skribe kaj antaŭ la Protektorato, ke ili apenaŭ kunvenis.
• Daŭrigi la oferton de la senpaga tradukservo al entreprenoj kaj privatuloj, kiuj petus ĝin.
• Komputilizi la bibliografiajn fondusojn kaj fari datumbazon de la kulturaj agadoj de la Valencia Komunumo.
• Kaj «telematikan hipertekstan paĝon kun informoj pri nia organizo»: retejon. En 2004 ĝi ne realiĝis. Ĝi estas, kun dudek jaroj da malfruo, ĝuste ĉi tiu, kiun vi legas.

Post tiu programo la spuro estingiĝas malrapide, kaj la presvico de la komputilo ebligas vidi tion preskaŭ minuton post minuto. La 19-an de februaro 2004, je la 18:43, oni presas per unu fojo sep kalkultabelojn: la inventaron, la buĝetojn de 2000 kaj 2002, la Planilo 2003. Kaj la 29-an de junio 2004, inter la 15:48 kaj la 16:22, iu presas la lastan kompletan dosierujon de la Fondaĵo —la prezentkovrilon de la dokumentoj, la enskribon de la fondusa dotaĵo, la dokumentojn pri 2001, la ekonomian raporton de 2002 kaj la agadraporton de 2002—, kvin dokumentojn en tridek kvar minutoj, per HP DeskJet 820C, sub la uzanto zamenhof.

Ne estas plu iu ajn presa tasko ĝis la 25-a de novembro 2007, je la kvina posttagmeze: tri sinsekvaj kopioj de dokumento nomata «Documento1» —la nomo, kiun Word donas al tio, kio neniam estis konservita—. Ĝi estas la lasta spuro de iu skribanta en tiu komputilo.

La agado daŭras ĝis aŭgusto de 2005; la maŝino estis ŝaltita lastfoje la 2-an de junio de 2008, je la 14:04, kaj neniam plu estis uzata. La Fondaĵo nek dissolviĝis nek likvidiĝis: ĝi simple ĉesis moviĝi, ĝis kiam en 2023 la anonco de la DOGV pri ĝia reguligo aŭ estingo devigis reakiri ĝin.

Deveno: jarraportoj kaj jaraj agadprogramoj de 1998 ĝis 2004, raportoj kaj ekonomiaj bilancoj, agadkalendaro de 2001 kaj korespondado de la sekretario, reakiritaj en 2026 el la fiksa disko de la komputilo de la Fondaĵo. La originaloj estas internaj dokumentoj de la organizo; ne estas reproduktitaj ĉi tie tiuj, kiuj enhavas personajn datumojn de triaj personoj.